Nasza witryna używa plików cookies (ciasteczek) w celach statystycznych oraz by ułatwić korzystanie z serwisu. Zmieniając ustawienia w opcjach przeglądarki internetowej możesz zablokować zapisywanie plików cookies na Twoim urządzeniu.
18 września 2014
jesteś naszym 652476 gościem
 
Witamy w serwisie
katalog firm
firmy, usługi, towary
ogłoszenia drobne
dodaj ogłoszenie drobne
ostatnio dodane ogłoszenia
Praca:

Młodego do serwisu opon w Piasecznie, tel. 22 750 33 05

Usługi:

Elewacje, remonty, dachy, tel. 602 238 620

Sprzedam:

Działka budowlana 1100 m2, otulina Parku Chojnowskiego, 12 km od Piaseczna, tel. 603 204 965

PIASECZNO - FIRMY - USŁUGI - TOWARY - INFOLINIA SERWISU: tel. 222 133 133
Historia wokół nas
 Góra Kalwaria - garnizon rosyjski w l. 1819-1914, cz. 1
    Historia Wokół Nas, miesięcznik Co i jak (nr 70) 9/2004

        Władze Rosji carskiej już na początku swych rządów w Królestwie Kongresowym dostrzegły walory strategiczne Góry, położonej nad środkową Wisłą i w stosunkowo bliskim sąsiedztwie Warszawy. Stała się ona na sto lat (z krótką przerwą w okresie powstania listopadowego) miejscem stałego postoju wojska rosyjskiego. Początkowo było ono rozlokowane w dwóch miejscach, w południowej i północnej części miasta.


    Odcisk pieczęci 5. Baterii Artylerii Pieszej Lejbgwardii z 1819 r.


        Pierwszą jednostką stacjonującą od 1819 r. w mieście Górze (dopiero od 1867 r. formalnie Górze Kalwarii, od 1883 r. osadzie) była 5. Bateria Artylerii Pieszej Lejbgwardii Cesarskiej, należąca do korpusu rezerwowego. Była to doborowa formacja, gwardia przyboczna monarchy. Pisano o niej gwardyjska i grenadierska Jego Cesarskiej Mości.
        W tej jednostce służyli żołnierze z zachodnich guberni Cesarstwa Rosyjskiego, sąsiadujących z Królestwem Polskim, z mińskiej i wileńskiej; przeważnie byli to katolicy.
        Baterią dowodził pułkownik, od 1829 r. generał major Mikołaj Korff. W 1822 r. w kancelarii notariusza w Górze Jana Pomian Ostromęckiego zawarł on kontrakt z mieszkańcem tego miasta Izraelem Rubinem. Żyd zobowiązał się spławić rzeką Wisłą z miasta Góry do miasta stołecznego Warszawy lądu Soleckiego [przystań na Solcu] cegły Wielmożnego barona Korff kommendanta własney dziewię[ć]dziesiąt tysięcy swemi galarami [...].
        Nie wiadomo, czy cegła ta pochodziła z nieczynnej cegielni przy ul. Senatorskiej (obecnie Ks. Zygmunta Sajny), czy z rozbiórki obiektów poklasztornych przy tej ulicy?
        Syn generała baron Siemion (Semen) Mikołajewicz Korff na przełomie XIX i XX w. piastował funkcję gubernatora łomżyńskiego. W pamięci łomżan zapisał się najkorzystniej ze wszystkich gubernatorów rezydujących w Łomży. Przejawiał autentyczną troskę o wszechstronny rozwój powierzonej mu guberni oraz jej stolicy; szukał kontaktów z polskimi animatorami życia gospodarczego i kulturalnego.
        Ojciec, Mikołaj Korff w połowie lat dwudziestych XIX w. prowadził w Górze śledztwo przeciwko więzionym tu, w klasztorze bernardynów, polskim patriotom: Walerianowi Łukasińskiemu (założycielowi Towarzystwa Patriotycznego) i Mikołajowi Dobrzyckiemu.
        W sąsiednich - w stosunku do Góry - miastach stacjonowało Wojsko Polskie. W Grójcu skoszarowano artylerię pieszą przy ulicy Wojskowej (dziś Piotra Skargi), a w Warce od 1823 r. półbaterię rakietników konnych przy ulicy Zastodolnej (dziś Piotra Wysockiego). Po upadku powstania listopadowego władze carskie zlikwidowały m.in. odrębną armię polską.


    Odcisk pieczęci 5. Baterii Artylerii Pieszej Lejbgwardii z 1819 r.


        Pierwszym terenem w Górze, na którym zorganizowano koszary były grunty i zabudowania należące do kolegium pijarów, którzy prowadzili tu szkołę. Zakonnicy byli właścicielami tych obiektów od 1682 r., czyli od daty donacji przez biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego (założyciela miasta). Pobyt wojsk rosyjskich w tym miejscu trwał do czasu przeznaczenia budynków popijarskich na Dom Przytułku Starców i Kalek w 1840 r.
        Według rejestru pomiarowego miasta z sierpnia 1820 r. (do planu, który zaginął) koszary artylerii zajmowały największy plac przy ul. Pijarskiej (dawniej Betlejemskiej) nr 116 o powierzchni 9 mórg 148 prętów oraz plac pusty nr 141, dawniej również należący do księży, pijarów przy ul. Nadwiślańskiej (dziś Wiślanej), o powierzchni 7 mórg.
        Komisja Rządowa Wojny kupiła w 1819 r. od Szymona i Marianny Wartowskich dom przy rynku naprzeciwko klasztoru bernardynów (obecnie u zbiegu ulic Ks. Zygmunta Sajny i 3-go Maja). Wówczas posesja ta oznaczona była numerem 1 (w ramach numeracji placów obejmującej całe miasto), o powierzchni 108 prętów.
        W tym miejscu stał piętrowy dom murowany z przybudówką, stajnią i bramą także murowanymi oraz wozownią, stodołą i studnią drewnianymi. Obiekty kupiono za 22.000 zł. Na posiedzeniu Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego zdecydowano, aby Komisja Rządowa Przychodów i Skarbu wypłaciła Komisji Rządowej Wojny z funduszu 200.000 zł na uporządkowanie miast wymienioną wyżej sumę pieniędzy.
        Ówcześni właściciele nie mieli praw tzw. dziedzicznych do tej nieruchomości, tylko czynszowe. Oznaczało to, że opłacali czynsz do Ekonomii (zarządu dóbr państwowych), która znajdowała się w Potyczy pod Górą.
        Tę posesję gościniec, czyli zajazd kupił w 1778 r. ówczesny burmistrz Franciszek Wartowski z żoną Franciszką od małżonków Franciszka i Jadwigi Szukalskich. Umowę zawarto we dworze w Osiecku, a dla nadania ważności wpisano ją do xiąg y akt burmistrzowskich radzieckich w mieście Nowym Jeruzalem lub Górą zwanym.
        W powoływanym wyżej rejestrze pomiarowym miasta z 1820 r. można przeczytać, że posesję nr 19 przy Rynku, czyli kościół i klasztor, należące do księży bernardynów, w części woysko zaymie. Przy Dominikańskiej wojsko użytkowało największy plac przy tej ulicy nr 35 o powierzchni 22 morgi i 152 pręty. Nieco mniejszy - po sąsiedzku - należał nadal do księży dominikanów, a jego powierzchnia wynosiła 19 mórg i 176 prętów.
        Najstarszy plan ukazujący całe miasto Górę, przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie, nie nosi daty sporządzenia. Jego powstanie określa się w przybliżeniu na 1820 r. Opisano na nim plac musztry, stajnie, szopy, ujeżdżalnię i zakłady artylerii, wszystkie w sąsiedztwie kościoła bernardynów.
        Na innym planie z 1814 r. gruntów zwanych Pałaczysko i Zwierzyniec, położonych na południe od kościoła i klasztoru, administrowanych przez Ekonomię Skarbową w Potyczy, dopisano w 1823 r.: Place pod zabudowania stajen wojskowych oznaczone są na planie niniejszym odsyłaczem od B1 do B12 [...] i zawierają powierzchni 19 mórg i 66 prętów miary nowopolskiej.     Z innego rysunku, wykonanego w 1830 r., Planu położenia klasztoru xięży bernardynów iuż zabranych części dla woyska w mieście Górze widoczne jest, że wojsko zajęło część budynku klasztoru, a także park, ogródek, podwórze ze studnią. Z dawnego ogrodu urządzono nowe podwórze klasztorne. Stajnie wojskowe dostawiono do muru bernardyńskiego.
        Już w 1819 r. wojsko przejęło część klasztoru bernardynów przy kościele parafialnym na koszary. Uznano, że jest on za obszerny dla potrzeb tylko kilku zamieszkałych w nim zakonników. Namiestnik królewski Zajączek zdecydował o przeznaczeniu, dla potrzeb przebudowy i rozbudowy obiektów wojskowych, materiałów z rozbiórki muru okalającego zniszczony klasztor dominikanów.
        W tym samym roku ówczesne ministerstwo - Komisja Rządowa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego wezwała władze wojewódzkie - Komisję Województwa Mazowieckiego, aby przesłała katalog biblioteki księży bernardynów i razem doniosła czyli ta biblioteka nie iest zagrożona od kwaterunku z powodu, iż ten klasztor w znacznej części zaięty iest na użytek woyska.
        Część klasztoru postanowieniem namiestnika królewskiego z października 1820 r. przeszła formalnie na rzecz Komisji Rządowej Wojny.
        W 1820 r. wystawiono stajnię dla artylerii rosyjskiej. Dotychczas konie wojskowe trzymano we wszystkich karczmach górskich zaiezdnych.
        Na terenie sąsiadującym z placem musztry istniał jeszcze kościół podominikański. W 1839 r. przeniesiono ołtarz i ambonę do kościoła we Wrociszewie, a drugi ołtarz przeznaczono dla kościoła w Boglewicach.
        W 1848 r. plac na którem rudery po klasztorze xx dominikanów w mieście Górze Kalwaryi znajdują się stanowiły już własność księży marianów ze wsi Wyględów w gminie Moczydłów klasztor i kościółek mających (obecnie na Mariankach).
        Ruiny klasztoru kupił na licytacji Hersz Birnbaum lub Kozienicki z Góry, a mury kościoła Mendel Zacharowicz w 1851 r. Ogród podominikański wydzierżawił kierownik stacji pocztowej Siejanowski.
        Bernardyni odszkodowania nie dostali. Komisja Rządowa Wojny nie otrzymała na ten cel funduszy. W 1829 r. wyjaśniała Radzie Administracyjnej Królestwa, że mieszkańcy Góry odnieśli ulgę, ale nawet sami zakonnicy takowey doznali przez ulokowanie tu stałych koszar. Parafianie - według opinii ówczesnego ministerstwa - zwolnieni zostali od łożenia na remont budowli zupełney ruinie podpadaiącey, której z braku funduszy odnowić nie byli w stanie. Zaoszczędzili - zdaniem wojskowych - na kosztach utrzymania budynku i opłacania podatków.
        Nie wiemy, kiedy nastąpiło ostateczne przekazanie całego terenu podominikańskiego wojsku, ale stało się to nie wcześniej niż w połowie XIX w. Marianie zapewne byli tylko czasowymi użytkownikami tej nieruchomości.
        Wojsko dokonało zakupu ziemi od bernardynów jeszcze w 1857 r. Prowincja Wielkopolska Księży Bernardynów sprzedała za 150 rubli srebrem (tyle, ile żądał przełożony klasztoru bernardynów górskich) część ogrodu. Sąsiadował on z koszarami wojskowymi, ze stajnią murowaną nr 9 od strony południowej. Rozebranie istniejącego muru wzięła na siebie strona kupująca. Materiał z rozbiórki wraz z brukiem, z całej przestrzeni, zwrócono bernardynom. Władza wojskowa obowiązała się utrzymać w należytym porządku [...] parkan przez siebie nowo wystawiony.
        Po wybuchu powstania w nocy z 29 na 30 listopada 1830 r. do garnizonów rosyjskich poza Warszawą dotarli kurierzy od Wielkiego Księcia Konstantego z poleceniem, aby jednostki w trybie alarmowym najkrótszą drogą udawały się do Warszawy. W dniu 30 listopada do grupy wojsk rosyjskich wycofujących się z Warszawy do Wierzbna dotarła artyleria z Góry Kalwarii.
        W 1831 r. w Górze stał 3. Pułk Ułanów Wojska Polskiego.
        Po powstaniu stacjonował tu 2. Batalion Saperów, podlegający 1. Brygadzie Saperów. Jego dowódcą był pułkownik Stoszokowicz. W 2. Batalionie służyło wielu katolików. Zachowało się pismo dowódcy z lutego 1851 r., skierowane do gubernatora warszawskiego o przeznaczenie xiędza do wysłuchania spowiedzi [wielkanocnej] żołnierzy batalionu saperów.
        W latach 50. XIX w. w Górze stacjonował 1. Batalion Saperów, którego dowódcą był pułkownik. Od 1861 r., po wprowadzeniu stanu wojennego, pełnił równocześnie obowiązki Naczelnika Wojennego Okręgu Czerskiego w Górze, którego zakres terytorialnego działania pokrywał się z zasięgiem Sądu Pokoju Okręgu Czerskiego w Grójcu.
        W latach poprzedzających wybuch powstania styczniowego, rota (kompania), podlegająca dowództwu 1. Batalionu Saperów, rozlokowana była na stałe na terenie Piaseczna. Żołnierze kwaterowali po prywatnych domach mieszczan. Piaseczno w XIX w. nie posiadało stałych koszar wojskowych.

        Ewa i Włodzimierz Bagieńscy
    Ewa Bagieńska jest magistrem historii. Pracuje w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego. Włodzimierz Bagieński jest doktorem historii. W latach 1984-2003 pracował jako kierownik Archiwum m. st. Warszawy Oddział w Górze Kalwarii.
Baniocha
Brześce, Podłęcze
Brzumin
Cendrowice, Sobików
Coniew
Czaplin
Czaplinek, Krzymów
Czarny Las, Kiełbaska, Obręb, Sierzchów
Czersk, cz. 1 - Wójtostwo
Czersk, cz. 2 - Kasztelania
Czersk, cz. 3 - Kościoły
Czersk, cz. 4 - Starostwo
Czersk, cz. 5 - Szlachta w mieście
Czersk, cz. 6 - w XIX w.
Czersk, cz. 7 - dwudziestowieczne ciekawostki.
Góra Kalwaria - garnizon rosyjski w l. 1819-1914, cz. 2
Kawenczyn, Kawenczynek, Dębówka, Turowice
Kąty
Linin
Łubna, Solec, Szymanów
Moczydłów, Mikówiec
Pęcław
Potycz
Tatary
Ustanów
Wólka Załęska, Tomice

 | ADWOKAT | AKACJOWY ZAKĄTEK | AS BUD-PROF | ASSETS | ATW DEVELOPMENT | BIARKEM | BIURO OGŁOSZEŃ w PIASECZNIE | BIURO RACHUNKOWE | BUD-RIM DEVELOPMENT | CENTRUM DZIECIĘCE LOLEK | DEK-BUD | DREWLUX | DRUKARNIA CYFROWA PIASECZNO | EKOBUD | FANTAZJA | GEODETA UPRAWNIONY | Grast & MTB | GRZEGORZ WARZOCHA | HURTOWNIA ELEKTRYCZNA | INWEST-KUL | JARPER | KATARZYNA BORKOWSKA - WARZOCHA | KRYSTA | LICENCJONOWANE USŁUGI KSIĘGOWE | MADEX | NATALIA GOLD | NIERUCHOMOŚCI LACH | NINA LINGUA TRAVEL | OKNA USTANOWSKIE | PRINT SHOP Nie tylko wizytówki .... | REKLAMA PIASECZNO | STUDIO KOLORÓW | WT-BRUKMANN | www.3xNiemiecki.pl | 
 |  Nasz Solec | Beżowiak | Miasto i Gmina Góra Kalwaria | Nadleśnictwo Chojnów | Starostwo Powiatowe |